Arde Porto

Remata o curso universitario en Portugal. Centos, milleiros de estudantes chegados de todos os recunchos do país ateigan as rúas do Porto. Festa, cores e homenaxe aos graduados nunha semana na que a cidade portuguesa fica paralizada diante de interminables desfiles: é aQueima das Fitas

Xente, xente, xente
O rabaño, cun itinerario marcado por un asfalto de por veces invisible, cantaba consignas de forma un tanto repetitiva e mecánica. E eses brazos articulados oxidábanse baixo un sol confundido. Confundido porque chegou a conclusión (despois dunha primeira lectura simplista e liñal) de que a concentración era no fondo inútil. E era el, por máis que queiran desmentilo os que estaban a pé de rúa, o único que podía observar a distribución homoxénea de tal cantidade de estudantes alcolizados polas avenidas do Porto.
E quentaba máis que nunca para ver se podía dispersar á multitude e intentar observar de novo o debuxo das calexas da cidade un día calquera. E eu, mentras, esperando o momento exacto para non mesturarme e perderme. Porque estou seguro de que se entraba (con paso firme ou dubitativo) acabaría engulido pola dinámica circular da cervexa e do fume dos pitos. Para sempre, por moitos libros que lera despois baixo un sol que aínda, e a pesares de pasar un tempo prudencial, seguiría confundido.
Xente, xente, xente.

A "parálise" da cidade
Cando chegamos ao Porto éramos conscientes de que estábamos nunha das meirandes cidades de Portugal. As rúas ateigadas de xente, as obras do metro, os coches, a xente "enlatada" nos buses, etc., etc.. Ao baixarnos na estación de tren sentín que estaba nunha cidade ruidosa, sentín os meus oídos atoados. ¡E só pola miña teima de crer que todo é coma a miña aldeíña!. Mais o que non sospeitaba nese momento é que o "espírito" das Fitas ía traer a paz para os meus tímpanos. Os coches mudaron en camións musicais. As rúas ateigáronse aínda máis, pero de estudantes con gañas de festa. O ruído molesto mudou en ruído musical, festeiro, en ruído universitario. O Porto deixou a rutina de cidade para converterse nunha explosión de alegría, cores e gañas de pasalo ben. E non sei o porqué, pero ese "ruído" non molestaba os meus oídos, tal e como me pasa cando estou na miña aldea, na Cabana.

O lenzo da festa
Verde, vermello, azul, amarelo, negro, malva, … Todo eran colores ao noso redor. O verde que nós vemos nos montes eran desta vez grilos, arremuiñados ante a súa carroza, rendendo pleitesía ao licenciado marcado polo luto (luto da pena de rematar a festa). O azul do ceo mesturábase neste día co azul dos rios inxentes de persoas só diferenciados por carrozas e carrozas. O malva das flores movíanse desta vez con ritmos acompasados aloumiñados e arremuiñados arredor do seu corazón laranxa. O negro, sempre fúnebre, rebosaba festividade e cansanzo, alegría e vivacidade, froito dunha semana de festa contínua. Os colores que nos dan vida, desta vez reflectían a mocidade no seu esplendor. Isto é un fin de festa universitario, isto é a "Queima das fitas".

Bafos
Porto aparecía ante os nosos ollos (outra vez) máxica e envolvente. Non esperábamos que centos de estudantes berrando ían romper a monotonía que comezaba a aparecer, facendo máis abafante (se cabe) a tarde. De súpeto, miramos cara a baixo e observamos á rúa. A rebentar. Non se podía pasar. Non se podía respirar. As cores, duns e doutros, ledas, luminosas... xiraban e xiraban nun remuíño do que non se podía escapar... eu non entendía nada. Ao mellor foi porque non berraban NUNCA MÁIS, ou A RÍA É NOSA ou... Non sei, non o entendín. Cando os conseguimos pasar foi un alivio. E a tarde volveu ser perfecta. Porto chamaba por nós e tamén parecía esperar e querer que a Queima pasase...

Arde Porto

Remata o curso universitario en Portugal. Centos, milleiros de estudantes chegados de todos os recunchos do país ateigan as rúas do Porto. Festa, cores e homenaxe aos graduados nunha semana na que a cidade portuguesa fica paralizada diante de interminables desfiles: é aQueima das Fitas

Xente, xente, xente
O rabaño, cun itinerario marcado por un asfalto de por veces invisible, cantaba consignas de forma un tanto repetitiva e mecánica. E eses brazos articulados oxidábanse baixo un sol confundido. Confundido porque chegou a conclusión (despois dunha primeira lectura simplista e liñal) de que a concentración era no fondo inútil. E era el, por máis que queiran desmentilo os que estaban a pé de rúa, o único que podía observar a distribución homoxénea de tal cantidade de estudantes alcolizados polas avenidas do Porto.
E quentaba máis que nunca para ver se podía dispersar á multitude e intentar observar de novo o debuxo das calexas da cidade un día calquera. E eu, mentras, esperando o momento exacto para non mesturarme e perderme. Porque estou seguro de que se entraba (con paso firme ou dubitativo) acabaría engulido pola dinámica circular da cervexa e do fume dos pitos. Para sempre, por moitos libros que lera despois baixo un sol que aínda, e a pesares de pasar un tempo prudencial, seguiría confundido.
Xente, xente, xente.

A "parálise" da cidade
Cando chegamos ao Porto éramos conscientes de que estábamos nunha das meirandes cidades de Portugal. As rúas ateigadas de xente, as obras do metro, os coches, a xente "enlatada" nos buses, etc., etc.. Ao baixarnos na estación de tren sentín que estaba nunha cidade ruidosa, sentín os meus oídos atoados. ¡E só pola miña teima de crer que todo é coma a miña aldeíña!. Mais o que non sospeitaba nese momento é que o "espírito" das Fitas ía traer a paz para os meus tímpanos. Os coches mudaron en camións musicais. As rúas ateigáronse aínda máis, pero de estudantes con gañas de festa. O ruído molesto mudou en ruído musical, festeiro, en ruído universitario. O Porto deixou a rutina de cidade para converterse nunha explosión de alegría, cores e gañas de pasalo ben. E non sei o porqué, pero ese "ruído" non molestaba os meus oídos, tal e como me pasa cando estou na miña aldea, na Cabana.

O lenzo da festa
Verde, vermello, azul, amarelo, negro, malva, … Todo eran colores ao noso redor. O verde que nós vemos nos montes eran desta vez grilos, arremuiñados ante a súa carroza, rendendo pleitesía ao licenciado marcado polo luto (luto da pena de rematar a festa). O azul do ceo mesturábase neste día co azul dos rios inxentes de persoas só diferenciados por carrozas e carrozas. O malva das flores movíanse desta vez con ritmos acompasados aloumiñados e arremuiñados arredor do seu corazón laranxa. O negro, sempre fúnebre, rebosaba festividade e cansanzo, alegría e vivacidade, froito dunha semana de festa contínua. Os colores que nos dan vida, desta vez reflectían a mocidade no seu esplendor. Isto é un fin de festa universitario, isto é a "Queima das fitas".

Bafos
Porto aparecía ante os nosos ollos (outra vez) máxica e envolvente. Non esperábamos que centos de estudantes berrando ían romper a monotonía que comezaba a aparecer, facendo máis abafante (se cabe) a tarde. De súpeto, miramos cara a baixo e observamos á rúa. A rebentar. Non se podía pasar. Non se podía respirar. As cores, duns e doutros, ledas, luminosas... xiraban e xiraban nun remuíño do que non se podía escapar... eu non entendía nada. Ao mellor foi porque non berraban NUNCA MÁIS, ou A RÍA É NOSA ou... Non sei, non o entendín. Cando os conseguimos pasar foi un alivio. E a tarde volveu ser perfecta. Porto chamaba por nós e tamén parecía esperar e querer que a Queima pasase...

Jorge Dréxler: "Gañei un lugar no corazón de moitas persoas que escoitaron o meu eu"Sae ao escenario co sorriso nervioso, como se fose a primeira vez

Sae ao escenario co sorriso nervioso, como se fose a primeira vez e agradece os aplausos como se nunca experimentara esa sensación de ser o centro de atención. Hai uns anos curaríate dunha gripe ou vacinaríate, agora percorre medio mundo cunha guitarra e as súas letras ás costas. Hai quen di que segue a curar, pero doutro xeito. É Jorge Drexler, Jorge, sen máis. Un uruguaio de Montevideo que descubriu que se pode arriscar e vivir da música necesitando só dúas cousas: " mi guitarra y vos".

Xa que ía ir ao concerto...¿por que non facerlle unha entrevista? ¡Ei rapaza! Que acaba de gañar un Óscar, que non é o veciño do terceiro. Meu irmán sempre tan realista. Por intentalo non perdía nada. Un e-mail, unha chamada de teléfono... e ao final... tiña entrevista. Pola mañá... mellor á tarde, en persoa... por teléfono.... Ao final sería unha rolda de prensa no Palacio de Congresos para todos os medios. Cheguei alí máis desubicada ca un polbo nun garaxe e sen pase de prensa. Entrei mentres ensaiaban, ían mal de tempo así que un par de preguntas cada un e nada máis. Só éramos dous. Pero ese "outro" tiña que gravar para que entrase no telexornal da noite ¿se me deixaras facerlle primeiro a min as preguntas? é que levo aquí agardando... Nin que fose a cola da peixería. Veña pasa, pero como lógo quede sen fanecas... en fin, non imos gañar xa inimigos na profesión.
Recoñecemento internacional, vivir do que che gusta, viaxar...¿é o soño que tanto repetía un rapaz uruguaio cando lle preguntaban que quería ser de maior?
A verdade é que eu comecei moi tarde nisto, comecei a escribir cancións aos vintecinco, comecei a vivir da música aos trinta e creo que atopei un camiño estético meu e persoal aos trinta e cinco. Agora teño corenta e estou moi contento. Cada día érgome e penso que son unha persoa moi afortunada no que respecta ao meu traballo. Vivo do que me gusta .
¿Vir vivir a España foi un cambio difícil de afrontar na túa vida?
Non, fíxose moi gradual. Convidoume Sabina por un mes, a probar, fun quedando, fun quedando… e ¡levo xa dez anos!non foi algo que decidira nun día. Estaba moi arraigado a Uruguay, pero aquí sentinme cómodo, atopei cousas no ámbito persoal e de traballo importantes para min.
¿Se "nada se pierde, todo se transforma", a nube na que agora estás baixará de novo á terra transformada en chuvia sen que quede nada do que foi?
Hai cousas que suben e baixan e a min as que me interesan son as que permanecen. Son xa sete discos que creceron moi a modiño, nunca fun un bo vendedor de discos, excepto agora, pero si gañei… como un sitio, non só no meu traballo e na profesión senón no corazón dalgunas persoas que escoitaron o meu eu, iso para min é moi importante. Pódese apagar, pero non caer de súpeto.
Pero esta alternativa de vida non chegou a el como unha profesión, na súa familia ninguén vivía da música, era un misterio, a música era disciplina de pracer puro e de aprendizaxe pura, non o vía como algo co que puidese gañar a vida.
En Uruguai comecei facendo uns "pinitos" e cobrando polos shows pero vivía de médico que é o que eu fixera antes. Cando cheguei a España decateime por vez primeira de que se podía vivir disto.
O mar, a auga, está sempre moi presente en todas as túas letras, se escoitas a palabra "mar" ¿que che evoca?
Que agora vivo lonxe do mar. Por mor dunha serie de opcións persoais, de traballlo, de vida… pero é o que máis boto en falta.
Deixoumo en bandexa, convideino a ver a nosa costa, un pouco de publicidade nunca vén mal. Asegurou coñecer xa o norte e ter moi gratas lembranzas.
Tempoooo! Coma se o asalto xa rematara, a voz do árbitro Fernando avisou de que o meu tempo se extinguira. A entrevista con Jorge Drexler, o gañador do Óscar, rematara.

Dende o cardado até a gomina

Foi na década dos 80 cando ventos coma de invernía trouxeron os polvos brancos da heroína a Galicia alzando en prestixio e en nómina a familias enteiras. Coma sempre hai algún dano colateral, outras moitas padecían a agonía duns fillos consumidos e solapados por unha mortal dependencia da que non coñecían máis ca un éxtase etéreo.
Cabelos coma crins, pantalóns pitillo, colares, xeringas, Secretos e Mecanos. Dende os nefastos dominios das gafas do "Un, dos, tres", a heroína comeza a súa crónica. A música vai pelexar contra a decadencia do vinilo, os espellos contra os tupés e a autoestima contra esta droga que foi comidilla e banco de proba cos mozos galegos. O tabaco e máis o Scotch whisky xa non eran rentables e había que buscar un novo penso para cebar a inocencia e a inquedanza da mocidade do país. Simplemente era meterse nun laboratorio e saír del con calquera substancia que flipase a un colectivo descocado, desenfrenado e desnortado. Et voilá, chegou e venceu. Os mesmos mozos galegos eran quen desembarcaban os fardos baixo a pasividade das autoridades que consideraban aos narcos coma os Oubiña, os Baúlos, Sito Miñanco… mecenas da arte da produción urbanística. Co pago dunha parte daquel material experimental, centos e milleiros de mozos e mozas foron morrendo no clímax dunha dose cun pouco de SIDA e outro pouco de "El sitio de mi recreo" de Nacha Pop.
Se nos 80 triunfaba a heroína, hoxe en día fano a cocaína e o éxtase. É máis doado e máis "limpo". Incluso ata está ben visto. É "guai" meterse unha raia. Pero a heroína tamén continúa e os consumidores dela si que son considerados drogaditos. O que toma unha pílula o sábado pola noite, non.
Son categorías, estatus ou esquematizacións compartimentadas da época que nos tocou vivir.
En canto aos narcos, proveedores, caciques ou "señores", estes seguen a actuar cáseque libremente. Si, poden que sexan detidos, pero a xustiza burla a dignidade das familias que viron perdidos a fillos a cambio dun Mercedes ou un novo pazo para os terratenentes do imperio da droga. No cárcere son presos V.I.P. e dende dentro controlan as operacións como se estivesen fóra. Todo o mundo sabe quen, como ocurriu sempre. Pero seguen a ser seres intocables, xa que o diñeiro dá o poder. Laissez faire, laissez passer.
Tempos da gomina. Gafas de cores, crestas, chapas de mensaxes aleatorios, Bisbais e Chenoas. Os compases que non guiaron os mozos vinte anos atrás póñense en funcionamento contra da submisión dalgunha mocidade que se rende aos encantos de pensar ser encantador nunha noite de ledicias. Xa non hai medo, os sitos, oubiñas e baúlos xa non mandan en nós, non temos que testar novas substancias nin debemos probar e probar marabillas do alucinaxe para sabermos que nos vai comer a testa. Xa non temos que pincharnos para controlar a morte, como dicía Lou Reed. A morte, como a nosa vida, depende de nós.
Para que as desgrazas non sexan moda, escoitemos Calamaro, Antonio Vega ou Los Secretos. Nós mesmos, sen precisarmos de compoñente ningún, somos fantasticamente alucinóxenos.

Cibervoluntari@s

¿Nunca quixeches ser voluntario e non puideches por falta de tempo? ¿Non podías desprazarte ao lugar que querías? ¿Ou é que non tes un horario libre fixo para facelo? Pois a rede ofrécenos unha alternativa, o cibervoluntario. Son persoas coma ti e coma min, que se adican a axudar a outras persoas dende un ordenador. As vantaxes son moitas: poder facelo onde queiras e cando queiras, a axuda é inmediata e o máis importante, elimina as barreiras xeográficas. Así podemos axudar a persoas ás que antes non chegábamos.
Este tipo de voluntarios céntrase sobre todo na tecnoloxía. Aínda que hai moitas formas de axudar: impartir clases por Internet, asesorar en materia legal ou laboral, ou simplemente falar e aconsellar a quen o precise. Pero, o máis habitual é que se relacione coa informática. Isto é así porque se pretende acabar coa chamada ‘fenda dixital’. Hoxe en día o acceso á rede é unha necesidade que non todos teñen cuberta, e non debería ser un privilexio, senón un dereito.
Moitas organizacións ou empresas xa se decataron deste problema e son conscientes de que a falta de acceso á tecnoloxía pode converterse nun motivo de exclusión na sociedade actual. A vosa misión coma cibervoluntari@ consiste en alfabetizar e ensinar a estes principiantes o uso da Internet e das novas tecnoloxías. Unha opción é a ‘Fundación bip-bip’ (www.fundacionbip-bip.org) e a súa cidade virtual que nos ofrece diferentes grupos de traballo nos que participar.
Outra das posibilidades que nos proporciona a rede é a de facer traballos conxuntos a nivel internacional sen necesidade de viaxar. Un exemplo é unión de ‘Somos más’ (www.somosmas.org) de Colombia, ‘Fundación Chandra’ (www.fundacionchandra.org) en España e ‘Portal do voluntário’ (www.portaldovoluntario.org.br) de Brasil que teñen un proxecto común.
É importante destacar que o voluntariado online non pretende substituir ao voluntario presenzal, que resulta imprescindible en moitas ocasións. O contacto humano é básico e máis neste tipo de cuestións. O obxectivo é complementalo e suplir os baleiros que puidese ter.
Agora xa sabes que tes outra forma de axudar na que só precisas do teu ordenador. Se queres ser voluntario, próbao.

Cando sexa maior...

Cando somos uns meniños soñamos con viaxar lonxe, fuxir da nosa casa e coñecer sitios novos, sen medo a perder as cousas que queremos, a nosa boneca escarranchada, aquel camión ao que xa lle faltan un par de rodas, así como esa manta cun cervo que temos dende que éramos pequeniños. Só xente boa cos brazos abertos nos recibe no noso vagar por un mundo alleo ás preocupacións, alleo á búsqueda dunha codia de pan e das "comodidades", ¿que importaba todo iso? Nós queríamos correr a fartar e vivir as nosas ilusións. Máis lógo, a medida que imos crecendo, facémonos in-conscientes aínda que nós deamos en denominalo sen o prefixo. ¿Por que? Esquecemos todo aquilo que facía que nos erguesemos ledos pola mañá, chimpando da cama na procura dun novo día de emocións. E in-conscientes do que realmente nos importaba, engaiolamos a nosa liberdade en pos dun aburguesamento do noso espírito que xa non é branco coma onte, senón que está cuberto dunha fumareda grisacea que nos impide vernos a nós mesmos con claridade. Xa non somos quen de viaxar, agora que podemos, xa hai demasiadas cousas que nos atan. Dicíamos de nenos: cando sexa maior… Pero agora xa o eres, e perdes a consciencia de ti mesmo, esqueces todo aquilo polo que sempre xuraches loitar e convérteste parte dunha masa infeliz que camiña sempre cara ao mesmo norte. Nun principio, as nosas ansias viaxeiras pedíannos falar nesta reportaxe da emigración, mais, como despedida antes do verán, gustaríanos mostrar, sen ánimo representativo, as opinións dalgúns estudantes da nosa universidade sobre os seus soños ao rematar a carreira.
Sorprendentemente, os máis deles afirmaron que tentarán quedar en Galicia traballando, a ser posible na súa vila ou cidade, preto da súa familia e amigos, a súa "xente". Respondendo á pregunta de cal é o obxectivo que procuran acadar nas súas vidas, os entrevistados antepoñen a familia á súa vocación, sinalando que esta última cuestión é menos importante.
Este medo a coñecer maís aló da súa familia, os seus amigos e a súa terra, é o que leva a estes mozos e mozas a preferir un traballo peor pagado e de peor calidade no noso país, a ter que viaxar na procura do tan desexado teito profesional.
É certo que a estadía da mocidade na nosa terra axúdanos a crecer e progresar como país e sociedade. Pero, lonxe das traxedias persoais que viviron moitos dos nosos antepasados, na historia persoal de cada un temos que ser capaces de darlle vida a aquel debuxo que facíamos cando éramos nenos. Un debuxo que plasmaba todo aquilo que víamos ao cruzar ese horizonte que nos impedía viaxar fisicamente, pero que nunca foi quen de coartar aos nosos soños. Busquemos o noso destino, e disipemos dunha vez por todas esa humida néboa que nos aletarga.

Monti Castiñeiras: "A cultura sen reivindicación está coxa"

En Santiago a arte agroma ata no verdello que vai deixando a chuvia na pedra. Comezou a observar o mundo dende un quiosco. Os seus pais vendían xornais. Alí lle ofreceron o seu primeiro papel como actor. Nin el mesmo sospeitaba que ese ía ser o seu oficio. Comezou a estudar Filoloxía Inglesa pero "ese ano só saquei unha materia". Foi entón cando se integrou naquel grupo de teatro porque lles faltaba un actor.
A televisión deulle a fama, fixo da súa unha cara familiar. Quizais tamén lle permitíu sobrevivir no tumultuoso e inestable mundo da interpretación, "ti xa presupós que traballar en televisión che dá unha supervivencia económica; se estivera moi ben pagada puidera ser, pero en Galicia temos un contexto diferente ao resto de España, porque aquí as cousas non están igual de pagadas que fóra". Mirándoo ben puidérase pensar que quizais o seu aspecto foi a chave que lle abriu as portas no mundo da interpretación. "En principio hai papeis para todos, pero para as caras bonitas creo que hai máis. Eu cheguei a estar un pouco farto dos papeis que me ofrecían, non pola cara bonita, pero tes unha imaxe, unha pinta. Se tes cara de médico, como din eles, danche máis papeis de médico". Sería longo facer un repaso ao seu currículo. Unha pregunta, que persoaxe, que traballo lle produciu máis satisfaccións, "un é Alexandre de 'O lápis do carpinteiro', porque era moi distinto a todo o que fixera. Pero tamén estou moi orgulloso de 'Borracheira de Paixón', porque foi unha cousa creada por nós dende o principio e, ademais, había tempo que non facía un papel así, algo tan divertido". 'Borracheira de paixón', unha obra nacida no seu maxín, xunto con outro actor co que coincidira nunha rodaxe. Ao oílo falar da preparación e produción desta obra, decátase un do difícil que é conseguir facerse un nome, unha cara coñecida, levar adiante un proxecto neste mundo da interpretación. Sobrevivir. "A vida dun actor non remata nunca, sempre estás aprendendo". Fai un repaso polo cinema, a televisión, o teatro, a dobraxe. De 'Mareas Vivas' a 'Planta 4ª', meterse en papeis que fan del unha cara cotiá en moitos fogares. Agora mesmo, en 'Libro de familia'. Sorrí cando nomeo a palabra fama, "o outro día paroume un obreiro na rúa, deses que levan o Stop. Eu ía no coche, coas gafas de sol, e agora que teño o pelo moito máis longo que na serie, e dime ‘¡que pasa boticario, como vai a botica!’ Deume a risa. Pero non, eu non teño fama". Non obstante é consciente da importancia dos actores en tanto que personaxes públicos, sobre todo en determinados momentos políticos. Actores como portadores dunha nota discordante. "Non é que a arte sexa reivindicativa, é que debe selo. A cultura, en todas as súas facetas, ten un papel importante. Non controlar o exercicio do poder, pero quizais si servir de plataforma e voz de moita xente". ¿E a prensa? "A miña pelexa cos xornalistas é sempre a mesma. Hai pouco sacáronme un titular que poñía 'gústame a roupa cara'. Iso é unha auténtica tontería porque eu nunca o dixen, ¿como poden poñer iso?" Cando saio o sol está xa alto. Un sorriso. Un ata logo, moitas grazas. A súa faciana fica grabada nas pedras do Vilar. E na miña retina, a imaxe dun rapaz que un día, hai xa moito tempo, pensou en ser actor.

Pemán, ese home do tempo

O curruncho de Bea

O único, o fantástico, o home máis desexado da atmosfera, o inconfundible Santiago Pemán, máis coñecido por todos como o noso home do tempo. Ondas de catro a seis en Fisterra e maruxía nas Rías Baixas. Mañá penso que choverá en Santiago, no resto fará sol. En abril augas mil. El é ese home que nos ensinou que detrás do anticiclón das Azores había algo máis, que nos ensinou que a estas alturas da vida se pode vivir dos refráns. ¿A quen non lle gustaría ter unha conversa coa voz da experiencia? Envexado polos homes e amado polas mulleres, Pemán é un mito erótico galego, polo menos para nós, que non dubidou en someterse a un interrogatorio fanequeiro.

¿De que fala no ascensor?
- Non falo nada pero agardo que a xente me diga "¿que tal vai o tempo?"
¿Vai cambiar o tempo?
- Sempre cambia. Cando unha persoa estornuda sempre se lle di "bueno
hai cambio de tempo que estornudan as bestas".
¿Cal é o seu refrán favorito?
- Vento que almorza e cena, durme unha quincena
¿Que hai entre Bares e Fisterra?
- Esta tristemente a famosa Costa da Morte, o mar bate moito e prodúcese o mar de fondo.
¿Que prefire unha borrasca ou un anticiclón?
- Mellor non dicilo. Eu son de borrasca, nubes baixas, orballando, doce graos e moitas horas de
¿Unha anécdota que lle teña pasado?
-Pásanme moitas. Por exemplo unha vez atopei a unha señora que me dixo que facía moi bo tempo cando ela case se tiña que agarrar as farolas para non saír voando pero como eu dixera que ía facer calor pois quería quedar ben conmigo. Ás veces tamén nos enganamos.
¿Cal é o último libro que leu?
-¡Uf! O último case non me lembro, imaxino que era de meteoroloxía.
Se fose muller ¿a quen lle gustaría parecerse?
-A Rosalía de Castro. Ademais era unha muller borrascosa, de baixaspresións. Unha cousa moi seria, nos seus poemas define a entrada dun
frente de caracter cálido, con nubes baixas, orballos e poucaclaridade.
¿Que piropo lle diría a unha moza?
-Brillas máis que un anticiclón, guapa.
¿Que lle parecen as imitacións que fan de vostede?
-Parécenme ben (sorriso irónico).
¿Comprou a camiseta que di "Pemán o home do tempo"?
-Pois non a comprei, andei detrás dela. Está ben elaborada e o colorido tamén pero están sen asinar.
¿Con que fenómeno meteorolóxico se define?
-Cunha borrasca profunda, son moi anticiclónico pero prefiro a borrasca.
¿Cal é o seu peor defecto?
-Moitos, teño moitos defectos. Son unha persoa rara e moi estricto.
¿Cal é a súa maior virtude?
-Bueno, eso nada. Son unha persoa moi campechana, non son tan serio
como na televisión.
¿Que destacaría de vostede?
-Que me pillou tarde todo isto. A popularidade non me gusta, pero que me recoñezan na rúa si.
Díganos as claves para ser un bo home do tempo.
-Estar mal das articulacións e ter un termómetro na casa.
¿Cal é o peixe que máis lle gusta?
- O bacallao e, por suposto, a faneca, se é brava mellor (risos).

O diario da faneca

HABEMUS FANECAM!!!!
¿Escaseza de salitre nas escamas? ¿Gases subacuáticos debido a plancton en mal estado? ¿Dores reumáticos nas aletas dorsais? Ou... ¿simplemente mareos patolóxicos producidos polas correntes oceánicas? Se é así, fauna asilvestrada das dorsais mariñas, non vos preocupar, porque xa está aquí a faneca brava do marrrrr!!!!! contra as fanequeiras e en asociación con caramuxos sen fronteiras. Excitante, emocionante, ¡sinxelamente hiperventilante!, rima e xoga feliz.
Oremos pois meus compatriotas, ollomois, percebes e troitas, pois aquí está a esquizofrénica das mareas, a tolemia submariña das bateas, coas súas receitas psicotrópicas, para combater eses días de pesca de baixura, galopando polo mar no seu afán de investigar. Desprezada polos meus antecedentes bohemios, pois antes era artista, linda e célebre corista do Apolo Night Club. Eu, faneca universal dos vales do coral, tiven que deixar de ser bailadora por romper a última hora unha aleta principal. Sendo rexeitada ata en OT debido aos ataques epilépticos producidos polo meu meneo ao Beyoncé, conseguín organizar xunto a camaróns, percebes e lagostas unha psicofántica resistencia para as nosas costas. Así que xa sabes se es un peixe aflixido e pasas desapercibido eu pódote adecentar para que te fagas notar, só tes que seguir as instrucións en Bivalbosaflixidos.com.
Con este ronronear salitrosofestivo despídome de vós movendo a coliña ao compás do regetón. A máis ver meus congrios peludiños.

Faneca literaria

FANECAMENTE TEU, Xosé A. Neira Cruz

Pídenme que fanequee. Que poña sobre o papel todas as miñas ansias fanecas, a poder ser bravas.
Debo recoñecer que, ao comezo, o encargo me preocupou. Son de terra adentro e as fanecas, en principio, son para nós case animais exóticos que, como moito, se miran con certo reparo mentres non foron fritidas, ou se manxan con delectación cando xa deixaron de ser zooloxía para se converteren en gastronomía. É unha transición rápida que a máis de un lle ten adozado o proceso de tragar sapos e culebras. Coa referenza dun menú polo medio, todo parece asumible.
Quede claro que non houbo convite a fanecas con cachelos para me convencer de empezar a fanequear eu tamén. Houbo, si, a seducción do bravo, ou do bravú, se se quere. Poñer palabras onde en principio habería silencio é como sementar trigo onde ficara a condea do ermo. De sementar si sabemos algo os de terra adentro. Ou souberon os que nos precederon, e iso, madia leva, fica nos xenes malia todo. Sementar é outro xeito de botar as redes. Outra forma de cansar o corpo. Outra forma de sobrevivir.
En todo caso, o que me convenceu a facerme fanecador está no fondo do fondo dos comezos. Neses espazos íntimos que ninguén coñece -ás veces nin sequera nós- e que, cando son rozados por casualidade, arrincan respostas inesperadas.
"Queres fanequear para nós?", rezaba a concisa mensaxe tendida coma un anzó.
"Fanecamente teus", concluía a invitación.
E sen saber cómo empecei a pensar en ti, fanequiña.
Pensei que non hai nada máis faneco ca degustar as túas palabras, que son coma peixes frescos e xalgaretes roxados á grella entre pedras e areas de Traba. Que non canso de contar as túas escamas, mesmo as que se me meten nos dedos e me fan sangrar algunha vez. Que as túas argalas son amplas coma ás, e cando voas fas de min mergullador nato, eu que xa digo que son de terra adentro, de arxila pura, de terrón compacto. Coma ti, serea de Caxín.
"Tamén bruou o mar onte ti naciches".
Dixéchesmo sen palabras aquel día que puxeches na miña man a sombra dun peixe gravada nun anaco fósil. Mireino: non creo que fose unha faneca. Nin sequera a orixe pleistocena da faneca inicial. Mireite. Probablemente era a lembranza sirénida coa que algunha vez todo xurdiu, e que deu lugar a ti, que tes dúas fermosas pernas pero, sen embargo, conservas a cauda intacta das que namoraron mariñeiros ata a fatalidade.
"Fanécame", susurraches nos meus oídos despois do primeiro beixo.
Os teus beizos sabían salgados, como salgado é o mar e certos velenos. Mordinchos de novo. "Fanécame…", repetiches.
Palabra xusta, espiña certeira espetada no centro do centro dun sentimento, aínda non sei cal. Como cando manxas fanecas e un anaco insignificante de esquelete animal se che queda aloxado nunha prega da gorxa.
Non te decatas ata que é tarde de máis.
Ata que, no canto de decir meu amor, dis, por exemplo, faneca brava.
Porque todo o que che aconteceu na vida pasou, pasa, pola experiencia esencial de ser peixe contigo.

Xosé A. Neira Cruz
maio 2005

Being mod in Compostela...it´s a way of life!

¿Nunca te preguntaches quen é ese rapaz que chega tambaleándose nunha vespa, unha desas coma a que tiña teu pai? Flequillo ladeado, que apenas deixa adiviñar un ollo. Parca en verán e inverno. Unha diana na solapa, na camiseta, na carpeta, debuxada nunha chapa... unha diana no corazón. Diagnóstico confirmado: o que tes diante... seica é un mod.

"No es que me emocione otro amanecer"...outro amencer ¿onde? se cadra en calquera porto do sur de Inglaterra, por excelencia en Brighton. Foi aqui onde naceu este movemento, alá polos sesenta. Mozos de clase media que destacaban pola súa elegancia e gustos musicais: Soul, Rythm and blues, Modern Jazz... E todo o que por aquel entón soaba nos clubes londinenses.
Individualistas, elegantes, con ganas de destacar e de pasalo ben bailando toda a noite sen parar. ¿Como o conseguían? Grazas a anfetaminas como os "purple hearts". Para destacar, enchían de retrovisores, cantos máis mellor, as suas vespas e lambrettas.
¿E en Compostela? Tamén temos unha reserva de auténticos sesenteros. A Reixa, Bolengo Pop, Tupperware e Mojo son algúns dos seus hábitats. Aí están. Agardan que soe a voz speedica de Roger Daltrey (cantante de The Who) entoando "My generation". Percorren as tendas buscando esas prendas que túa nai tirou hai unhas cantas décadas, para ser elegantes e diferentes.
¿Coñeces algún exemplar? Os mods evolucionaron, confundíndose con poppies, indies e tódolos seguidores do pop-art. Gafas de pasta, camisas de cores, xerseis de pico, zapatillas All-star e moitas chapas. Seguro que che soa, porque Inditex fixo un auténtico "revival" estas tempadas. Non vos deixedes enganar: O mod non só viste como tal. Vive como tal. To be mod is a way of life.

Fondo de armario fanequeiro

Se despois destas liñas sentes a chamada MOD aquí tes unhas prendas para mod-ernizarte, pasar desapercibido entre eles... e mesturarte.
-Traxes de mohair
-Gravatas estreitas
-Traxes tonic (cunha cor diferente segundo a luz) -Pantalóns sta-prest (sen pinza e cunha liña que non desaparecía ao pranchar)
-Camisas Ben Sherman, con botóns extra nas mangas e tralo pescozo
-Polos Fred Perry
-Parka fish tail, como as do exército americano
-Zapatos de boleira

GRUPOS:
-The Who, os protagonistas de "Quadrophenia", a película insignia do movemento
-Small Faces, un grupo "sixty" de culto
-The Jam, os protas do "revival" dos 80
-Los Flechazos, versión nacional
-Fresones Rebeldes. Seguro que lembras "No te vayas nunca, yo tengo derecho a ser feliz..."

LEMAS:
- To be mod is a way of life!
- Feeling so brave... you can't be stopped when you are young!!
- Ser mod é ir sentado no tren a carón dun executivo e saber que ti es máis elegante ca el (Paul Weller)

SÍMBOLOS:
-A diana... A auténtica. Branca, azul e vermella. As de O.T. e Pepe Jeans non pasan por mods...
-A Vespa e/ou a Lambretta. Neste caso, a vespa amarela de Correos tampouco sería considerada mod...
-A parka (Véxase X. Vaz en pleno inverno)

Na cociña con...

LOIS CELEIRO
Lois Celeiro é o actual director de comunicación da USC e profesor de documentación na Facultade de Ciencias de Comunicación. Ademais é un experto na cociña, "pero mellor comendo que cociñando"

Que pode dar de si un café con Lois Celeiro, rodeado de alumnos, diante dunha gravadora e con polbo, ovos e cañas...
-A ver, ¿que queredes de min? Sentádevos aí. Quedaramos ás seis, ¿non? Non chego pronto. A ver, ¿que queredes tomar?
-¿Invitas tú, profe?
-Nós nada, grazas.
-Seguro, ¿non queredes tomar nada?
-Eu unha caña, se insiste...
-Para min un zume de laranxa....
-Veña, Suso, tráelles aí o que pidan.
Se a dieta mediterránea se baseara en ovos fritidos con patacas Lois Celeiro sería o exemplo perfecto do home "Danone". Ovos fritidos para comer, ovos fritidos para ir de tapas por Santiago e ovos fritidos para queimar unha cociña. Ninguén pensara nunca que se lle puidera sacar tanto partido a unha comida tan, ¿sinxela? Pero xa sabemos que a primeira vez non se esquece e a de Celeiro marcou a súa existencia. Sabemos que foi na súa casa, entre ovos, tixolas e patacas e debeu de saír ben porque dende entón ten o vicio metido no corpo.
-¿Cando se soltu a cociñar?
Na época de estudante tiña que forzosamente cociñar porque non podía comer sempre mal.
Xa sabemos que os recursos do estudante para non pasar fame son infindos e as posibilidades multiplícanse en Santiago con esas marabillosas tapas de balde. ¿Onde vai Celeiro a picotear?:
-No Domínguez, na zona do Sar, onde as veces poñen de tapa ovos fritidos con patacas.
- ¿E con que profesor lle gustaría ir de tapas?
Con ningún, son todos uns sosos...
- Que prefire, ¿un bo viño ou unha boa muller?
Home, eu prefiro un bo viño, cunha boa muller e cunha boa cama (aplausos, e é que levanta paixóns). Probablemente, isto tamén necesite unha boa música por se falla a muller.
- ¿A cantas conquistou cociñando?
Ningunha, foi sempre cociñar por obrigación.
- E o polbo, ¿bótase ou cómese?
Agora seica se come, antes botábase.
- ¿Cal cre que é o mellor momento para un bo viño?
Cando se come o polbo.
Pero Celeiro, como bo director de comunicación da Universidade que é, sabe como atraer a atención e gañarse ao público:
- ¿Con que personalidade lle gustaría comer?
A min encántame comer cos alumnos e que inviten. (Agora o aplauso é redondo e rotundo, todos rendidos aos seus pés. Sobre todo porque pagou el)
Pero a éxtase chega cando admite que despois de comer... "o mellor é unha boa sesta, ou se queres unha breve sesta, pero nunca nunha clase de documentación."
Nunha proposición indecente levadas polo ton distendido dunha conversa na cafeteira preguntámoslle a onde nos levaría de cea.
-A vos as dúas a onde queirades, á miña casa e cociñando eu.
Oferta feita e aceptada, mais sen data no calendario. Sempre nos quedará a súa carne ao caldeiro.
"Suso, dame a conta; bueno, ¿que hora é? As sete. Pois pon aí outra volta."

Un infiltrado no concilio das sombras

Os máis de cincocentos vampiros non puideron desatar a Apocalipse na cidade de Santiago, pero engadiron o toque anecdótico e extravagante á madrugada do sábado.
Ás once da noite, un grupo de cinco vampiros do clan Gangrel, chegaba á rúa Concepción Arenal, coa intención de acudir ó Concilio que Samael convocara na discoteca Capitol para atopar ó Elixido. Alí estaban os rechamantes Malkavian, os sobrios Ventrue e os Nosferatu, tan desfigurados e cheirentos.
Con certo atraso chegou o Príncipe dos vampiros, acompañado da súa moza e tocando o buguina do seu Mercedes. Os obxectivos das cámaras de televisión foron testemuñas da entrada dos máis de cincocentos vampiros á sala Capitol, onde facía unha calor verdadeiramente infernal. Samael demoraríase máis do preciso e algúns, para mitiga-la espera, gastaron unha xema de sangue para tomar uns grolos de granadina. Cando finalmente se deixou ver organizador do Concilio todos estaban dispostos para desvelar o segredo dos símbolos dos diversos clans.

Cara a unha nova apocalipse

Rematado o seu discurso, Samael deixou marchar aos vástagos e o grupo dos cinco Gangrel camiñou cara o Limbo, para recoller a Lara, unha xove que lles facilitou encontros beneficiosos cos Trémere e os Lasombra. Non obstante, a información non sería suficiente e a líder do grupo, Nenya, antes de solicitar a axuda do Apóstolo Gangrel, só coñecía o símbolo e significado do clan Toreador.
No lúgubre e escuro parque de Belvís, deambulaba o Apóstolo Gangrel. Ninguén podía atopalo, só el tiña a habilidade de facelo. Na súa longa busca, os Gangrel estiveron a punto de ter un altercado cos Nosferatu, pero, ao final, encontraron, a escuras, ó seu particular líder espiritual, cuberto dun manto branco de cabrito. Pero non conseguiron a información necesaria. Restaba pouco máis dunha hora para a innovación e aínda lles faltaban a maioría dos misterios por descubrir. ¿Quen sería o Elixido?
Belvís non aportara ningunha pista. Pero non todo ía a ser inútil. Na rúa das Trompas, que parte ao lúgubre parque en dúas metades, os Gangrel uníronse na súa busca a outras compañeiras de clan. Grazas a esa estratexia, puideron consolidar o grupo fronte aos posibles traidores e conseguir máis información dunha célula do clan Brujah. Chegar ao parque de Bonaval, derradeiro escenario dos combates, era o obxectivo prioritario dos Gangrel, e para iso tiveron que entrar no pub A Calexa.
O remate
Faltaban vinte minutos para o final e o mellor que podían facer os Gangrel era manterse unidos e non perder a ningún compañeiro no escenario con máis mortalidade de toda a cidade. Así que iso foi o que fixeron. Cando agora tiñan a oportunidade de experimentar emocións fortes decidiron non arriscar. Toda a leria acabara coa morte do Príncipe e as Harpías propagando o caos pola cidade. Un final apocalipticamente fraudulento.

Blogs: a Internet feita na casa

Considerado coma un paso definitivo para a democratización de Internet para algúns e unha simple moda para outros, as bitácoras virtuais, weblogs ou blogs deixaron os círculos dos expertos informáticos e os xornalistas experimentais para achegarse a todo aquel que dispoña dunha conexión á Rede. Nos últimos anos, as páxinas persoais que se popularizaran a mediados dos 90 ficaron definitivamente obsoletas para deixar espazo a estes diarios persoais electrónicos, de acceso e elaboración doados e cunhas posibilidades expresivas moi amplas.
"Hai unha demanda de información que non está satisfeita cos medios tradicionais", asegura María Yáñez, escritora e xornalista luguesa e propietaria do weblog Todo Nada, ao falarmos da posibilidade de que a blogosfera se convirta nunha rede de información alternativa. "Aos que están satisfeitos tanto lles dá", continúa, pero está segura de que os demais non pararán ata atopar unha publicación que se adapte ás súas preferencia. "E senón se atopa, faise", conclúe. Segundo Pucho, un blogueiro con apenas medio ano de bagaxe na materia "tanto os [blogs] máis creativos coma os meramente informativos ou de debate poden dotar á xente de ferramentas que ata agora estiveron reservadas aos grandes medios. É moi importante que se asenten coma un medio de información e tamén de comunicación".
Blogaliza
Unha das últimas tendencias no mundo do blog, a xa denominada blogosfera por parte dos internautas, é a creación de agrupacións de bloggers ou blogueiros pola súa procedencia xeográfica, intereses artísticos, etc. O panorama galego non ficou alleo a todo este movemento e así en 2004 tomou forma o blogomillo ou blogaliza, o primeiro agrupamento de blogueiros galegos. No blogomillo conviven varias ducias de escritores e xornalistas, algún que outro político e moitas persoas máis ou menos anónimas que comparten as súas inquedanzas, creacións literarias, críticas políticas ou experiencias persoais. O importante: tentar crear un espazo propio na rede con denominación de orixe galega.
¿Terá algún efecto o blogomillo no país?
"Nin idea, pero de ter o blogomillo algún efecto para o país penso que malo non vai ser" resposta María Yáñez. Máis concreto é Pucho: "Nun país coma o noso, cun espallamento da informática que deixa bastante que desexar, coido que é moi importante que a xente nova faga acto de presenza no medio de comunicación con maiúscula dun futuro non moi lonxano".
¿Quen che gustaría que escribise un blog?
María: Pois mira, dende que Anxo Quintana publica o seu diario na rede estou moi contenta, fáltalle unha mauciña no deseño e bótase de menos a interactividade, pero está ben coñecer ese outro lado do candidato. Hai outras moitas persoas das que teño curiosidade, políticos, xente da cultura… Todos blogueamos en igualdade de condicións e iso é o chulo, que non tes que ser fulano ou mengano. Tal vez por iso moitos "persoeiros" non se atreven, e seguramente fagan ben.
Pucho: Nestes momentos un dos que agradaba xa chegou, o de [Anxo] Quintana. Gustaríame ler un blog dos outros dous candidatos. Tamén sería moi interesante ler o blog de Bush [risos] ou o de Gayoso! [máis risos].
Despedímonos dos dous e de cadanseu blog. Certamente, non sabemos cal será o futuro dos blogueiros, aínda que algo está claro: gañas de contar cousas non lles faltan e só lles restaba un espazo que agora, por fin, teñen á súa enteira disposición.

Un sinal propio de identidade

A primeira actitude que provoca o graffiti é o rexeitamento da sociedade, a asociación graffiti-vandalismo-hip hop. Pero é algo máis que esa concepción. É unha nova arte que está emerxendo, unha nova expresión icónico-pictórica. ¿Por que rúa pasaches que non houbera un graffiti ou un tag? ¿Estamos ante novas tribus urbanas?
Pantalóns anchos e moi baixos, deportivos, camisetas amplas, gorras dadas a volta, cadeas e colares. Un estilo diferente de camiñar, de saudarse entre eles. Unha xerga particular. Aínda que non todos teñen este perfil, a maioría seguen este estilo. Os seus gustos musicais xiran arredor do hip-hop. O seu obxectivo é que "a xente que mire un graffiti diga: 'Mira que ben quedou esta parede que antes era unha merda'". Son os denominados 'graffiteiros', aínda que apuntan que "o termo correcto é 'escritores', pois somos xente con ganas de expresar o que nos sae de dentro en sitios nos que o vexan o maior número de persoas". Así é como o define Jose, un dos moitos graffiteiros que hai en Galicia. É unha parte máis da súa forma de vida.
Filadelfia, finais da década dos 60. Uns mozos comezan a escribir os seus nomes nos muros e nas paredes da veciñanza. Esta podería ser a contextualización máis axeitada á hora de referirnos aos graffitis. Os antecedentes están nas pintadas das covas de civilizacións antigas ou as que utilizaban os nazis na II Guerra Mundial en contra dos xudeus, pero esta nova concepción da arte comezou como unha loita entre os axentes do poder e as clases máis baixas e marxinais. Non tardou en extenderse polo mundo, arrastrando a milleiros de mozos.
O termo graffiti provén do italiano 'graffiare', que significa 'secuencias de signos obtidas por incisións ou arañadas'. Os propios escritores defíneno como "unha obra de arte gratuita exposta na rúa e que todo o mundo pode ver sen ter que ir a unha exposición". A Europa chegarán na década dos 80, xunto á irrupción do hip-hop e da cultura urbana. Algúns estudosos falan de 2 tipos: o graffiti europeo, máis tradicional e centrado no contido dunha mensaxe que se quere promover; e o graffiti americano, con contido "social" e unha finalidade estética única.

Técnicas pictóricas
Nun comezo eran só tags (sinaturas que se atopan pola rúa), "que son semellantes pero que nunca ves dous iguais", pero moi rapidamente se trasladaron aos trens, ferrocarrís, diques e piares de pontes. A isto seguiron as formas, as cores, os símbolos e as abstraccións. O spray é agora compaxinado coas tizas ao óleo, pegatinas, plantillas, posters, aerografía, etc.
Non consideran axeitado falar de estilo. Máis ben cada un deles utiliza as súas técnicas e a súa imaxinación. "Vaise adquirindo práctica, combinando cores, sombras, liñas e efectos, conseguindo un debuxo cada vez máis elaborado e un espazo fisicamente maior". Uns consideran necesario facer un boceto previo, como Jose, pero outros son partidarios de "deixar voar a túa imaxinación".
Moitas son as anécdotas referidas aos graffitis. "Nunha ocasión estábamos facendo un cando uns vellos viñeron a rosmar polo que estabamos a facer, e ao final viñeron a felicitarnos porque quedara "moito máis artístico, porque hai que recoñecer que sodes uns artistas". Iso foi o que dixeron".
Saír correndo da Policía e dos anti-graffitis, vestirse de obreiros ou pintores... chegando incluso ao extremo de secuestrar a persoal do metro durante minutos para rematar por completo o debuxo. "Cando pinto en sitios chungos intento que veña algún colega para vixiar. Pero na rúa e sen permiso é cando se palpa a esencia da adrenalina".

Unha opinión equivocada
A xente comeza a aceptar a cultura hip-hop. "En espazos mortos un pequeno toque de cor vén sempre ben, e a xente agradéceo". As cidades son un punto de encontro de moitos movementos, entre eles este, por iso comeza a soar o termo "Street Art". "Algunha parte de nós loita por colorear ese 'grisismo' urbano".

Hoxe en día o graffiti forma parte das cidades. ¿Estamos ante unha comercialización do graffiti? "O graffiti está chegando a un nivel no que a sociedade empeza a ver como arte o que fai pouco vía como vandalismo". A intención expresiva do escritor vai ser a que determine a dimensión artística ou vandálica. Para uns é arte, para outros unha gamberrada. É a nova arte do milenio, a nova forma de expresión e reivindicación. Un berro, unha queixa, unha tormenta de ideas que se plasman de maneira orixinal e que se transmiten nun novo soporte: o mobiliario urbano.

O terceiro sexo

¿Por que unha rapaza en cadeira de rodas non pode vir connosco ao baño? Esta é unha das cousas das que nunca nos decatamos, pero forma parte da discriminación diaria que sofren as persoas con problemas físicos. Para descubrir outros exemplos decidimos dar un paseo pola facultade en compañía de Carlos, un ex alumno de xornalismo que agora traballa en COGAMI (Confederación Galega de Minusválidos) e charlar con Toni, un compañeiro cego.
Todos sabemos que a facultade de Xornalismo gañou un premio de arquitectura, non obstante moitos dubidamos de que sexa realmente útil. Baños nos que non entramos, cadeiras perigosas para as nosas costas, mala acústica nas aulas... Pero o problema aumenta se temos algún tipo de discapacidade. Entramos no edificio. Fronte ó que poidamos pensar, eses espazos tan amplos resultan un problema para unha persoa cega que utilice bastón, porque carece de referencias. Así no lo confirma o noso compañeiro cego Toni: "Cambia moito ter un can que utilizar bastón. Eu notei moito o cambio, antes como moito ía a clase, á cafetería era impensable". Obrigados a sentar no mesmo sitio Imos cara ás aulas. Esa rampa da que poderíamos presumir non é tan accesible como parece. "Para unha persoa en cadeira de rodas a súa inclinación resúltalle case imposible"-díxonos Carlos. E se a iso engadimos o esbaradizo que resulta o chan, a dificultade aumenta. ¡Pero non esaxeremos! Teñen a sorte de poder entrar na aula, iso si, sempre pola porta de atrás e sentándose na última fila. "Unha persoa en silla de rodas non ten porque verse obrigada a sentar sempre no mesmo sitio, ten que ter dereito para sentar onde lle dea a gana" engade Toni. Ademais dende atrás, coa acústica que hai nas nosas clases, é difícil escoitar a un profesor que non fale moi alto. Todo o tempo falamos de paralíticos pero, ¿que ocorre coas persoas que teñen unha minusvalía menor? É o caso de Carlos que ten unha discapacidade do 65%. El pode andar pero ás veces prefire apoiarse para sentirse máis seguro: "Eu non preciso un apoio, é unicamente unha cuestión psicolóxica, e ¿fixástesvos algunha vez na consistencia das barandillas?". Na facultade hai moi poucas, sobre todo nas escaleiras, que é onde máis se precisan. E onde as hai, como na rampa principal, non resultan moi fiables.
Seguimos o noso percorrido e chegamos á biblioteca. É aquí onde nos atopamos co maior problema para unha persoa en cadeira de rodas. Aínda que o edificio é moderno nunca se pensou no acceso destas persoas ós libros. ¿Sabedes que ten que facer para subir á segunda planta? Falar cos bibliotecarios para que abran dende dentro a porta de emerxencia que comunica a sala de dicionarios coa rampa principal. Se decide levar un libro, ten que saír da biblioteca, coller de novo o ascensor e volver a entrar por abaixo aínda que soe a alarma e todo o mundo se vire a ver que sucede.
Toni pensou noutro problema: "A min o que mais me chama a atención son as saídas de emerxencia -porque son escaleiras- pero claro é practicamente imposible facer rampas aí". No
caso de que houbese unha situación de crise na facultade, coma un incendio, o problema sería para todos. Se tes a sorte de atoparte no piso de abaixo talvez poidas escapar facilmente, se estás arriba o tes máis difícil. Nas saídas de emerxencia tampouco hai pasamáns, ¡como se nas
situacións de pánico non se precisasen! Segundo Toni "se plantan lume na aula cero non se salva nin Cristo, só hai unha porta e todo é de madeira".
Pero todos estes erros non son exclusivos da facultade senón que é un problema xeral. Isto é así porque nunca pensamos que nos pode pasar a nós. Nisto se deteñen moito os dous entrevistados. Toni cree que o día que a xente sexa consciente de que é máis fácil que se quede cega a que el recupere a vista, as barreiras arquitectónicas xa desaparecerán por si soas. Pequenas cousas coma poñer o nome dos profesores en braille nos despachos non sería raro. "Se pensáramos que podemos quedar en silla de rodas xamais se farían casas só con escaleiras". Carlos ten unha cousa clara: "a discapacidade non é dos que nacen discapacitados, está no aire: un accidente de coche, unha caída... Hai que facer un mundo para todos porque calquera día pode tocarnos a nós". Pero non é preciso que saiamos á rúa pensando no que nos pode pasar , iso non sería vivir. Tampouco cambiar mentalidades dun día para outro, é imposible. O que temos que facer, segundo Carlos, é "evitar que se perpetúen esas forma de pensar”.

¿Non te achinas?

China. ¿Que sabemos de China ? Pois que é un país moi grande, polo tanto con moitos recursos, con moitos chineses, agresivo e colonialista cos países do seu entorno e que supón para moitos unha ameaza para o equilibrio mundial.

Si, en realidade China é un país moi extenso, con 9.571.000 km2, pero tamén é certo que é superado por Rusia e Canadá, os cales non suman xuntos nin douscentos millóns de personas. Os recursos que posúe China son moi limitados pois só un 10% da súa superficie é cultivable. Tamén é certo que hai moitos chineses, preto de 1.300 millóns. Pero en realidade, o que nós chamamos chinos só son os da etnia jan e cómpre saber que hai máis de 60 etnias en todo o país Pois o todo homoxeneo que nos entedemos como os habitantes de China, é unha visión simplista
dunha sociedade moito máis complexa.
¿Alguén dixo agresivo? China é un actor militar practicamente inexistente xa que aínda que conta cun exécito de arredor de 4.000.000 de soldados hai que ser consciente da súa amplitude como país e tamén dos mínimos orzamentos que se adican a gastos en política de defensa, dende logo inferiores a EEUU, Rusia e Xapón. E asemade ridículos para poder supor unha real forza contra o resto do mundo e xa non digamos para enfrontarse a Norteamérica, pois son mínimos para constituír a ameaza que os gobernos de Occidente queren facernos ver. Un inxente número de soldados si, pero con pouca formación e capacidade de manobra.
E para aqueles que pasan medo polo equilibrio mundial cómpre dicirlles que China nunca pretendeu ser unha potencia económica única senón que anda á procura dunha multipolaridade que lle de ao mundo esa harmonía da que os seus filósofos tanto falaban.

China hoxe
Dicía Den Shao Ping "Cando un abre a fiestra é imposible que non entren moscas". Así se crea a China actual, que se foi abrindo a Occidente deixándose influenciar e tamén entregando a súa esencia cultural á civilización universal. E naceu deste xeito a comunión entre comunismo e capitalismo, dous modos antagónicos de concebir a economía e as organizacións socio-políticas que conviven nun país como é a China actual. A clave do relativo éxito desta convivencia reside, ademais de no progreso acadado, na harmonía, pilar fundamental sobre o que se substenta esta cultura milenaria. O Yin e o Yan, polos contrapostos dunha mesma realidade fúndense nun todo, o socialismo capitalista que conseguirá vivir en relativo equilibrio ata que unha das forzas logre sobrepoñerse sobre a outra conseguindo crear un novo sistema político e social. Unha nova vía coa que o Partido comunista chino pretende conducir ó país cara a post modernidade, pero sen usar o camiño occidental. É dicir, dando un rodeo polo capitalismo para chegar ao comunismo. Un novo mundo no que China ten algo que dicir.

Luces e sombras
Todo son cifras enormes, resultados ao grande e incrementos por tódolos lados. Pero, ¿canto inflúen estos datos macroeconómicos nos propios chineses? O máis salientable a este respecto é o inxente desequilibrio entre o desenvolvemento do este do país e o atraso das zonas máis meridionais. Por outra banda o problema xeral da contaminación increméntase en China que conta con oito das dez cidades con máis polución do mundo, unha situación que podería chegar a truncar o progreso actual (10.000 millóns anuais en gastos pola contaminación). Tal é así, que a auga da billa non é apta para o seu consumoe é moi cara. De feito, a xente bebe cervexa que tamén sacia e émoito máis barata.

Zhung wo
Segundo a tradición, Zhung wo orixinouse no val do río Amarelo. Xestábase así a semente dun país que permanecería inalterado ata a Era Moderna. O comezo do contacto con Occidente mutilou algún dos seus "membros"(véxase Hong Kong) Aclaramos isto porque a denominación de China non se corresponde coa traducción do seu nome o noso idioma senón que ten relación coa chegada dos occidentais ao lugar. A orixe desta equivocación débese a que a dinastía que neses momentos rexía o país era a Chin, de aí a actual denominación. Mais de terse traducido o verdadeiro nome hoxe refeririamonos a China co nome de "Imperio do centro".

Miguel de Lira: "Hai que botalos, e sobran motivos"

Miguel de Lira foi o actor que encarnou, no seu día, ao arquicoñecido Currás de Mareas Vivas. Miguel sabe valorar o que esta serie representou e o que lle deu como actor. Sen embargo, non se estanca no pasado e vive coa ollada posta no que virá e os proxectos nos que se atopa inmerso. É sen lugar a dúbida unha das pezas chave do movemento de acción que xurdiu nos últimos anos no mundo do espectáculo do noso país.

¡Ola Miguel! Son Jacinta, a rapaza de xornalismo ¿lembraste?
¡Ah, si! Ola, ¿que tal?
Quería facerche a entrevista un día destes. ¿Podes?
Ummm…si.¿Qué che parece hoxe?
¿Hoxe? Pero,¿ a que hora?
Á hora do café, ás 4:30 ou 5. Despois teño unha reunión.
Tras un intento fallido facía unha semana, por fin quedara co actor Miguel de Lira. Xa eran case as dúas e media da tarde e atopábame en metade dunha xuntanza, aínda tiña que comer e non levaba comigo unha gravadora. Semellaba unha misión case que imposible o de que aquilo saise ben.

Os minutos pasaban, un detrás doutro, mentres eu seguía alí de pé, inmóbil agardando por el. Foi o home polo que máis esperei na miña vida, corenta e cinco eternos minutos. Non sei se o sabes pero teño fama de impuntual dixome despois. Unha fama moi ben gañada, pensei. Soaba a canción "Dime que me quieres" mentres eu colocaba os meus vinte mil bártulos e Miguel de Lira canturreaba a letra. Comezamos a falar dos seus proxectos.
Estudaba dereito en Compostela cando comezou a interesarse polo mundo da interpretación. Un día, cando pensaba marchar a Madrid... para estudar arte dramático, atopou un cartaz no que se anunciaban uns cursiños do INEM de interpretación e afrontou o reto. Aventurouse e tivo sorte. "Os cursos do INEM só se fixeran aquel ano. Duraban nove meses e pagábanche 30.000 pelas. Eramos trinta na que eu chamo a "xeracion do INEM". Estábamos Víctor Mosqueira, María Pujalte, Mela Casal… moitos dos que agora andamos por aí. Foi daquela cando deixei a carreira dándolle o típico disgusto á familia, polo que me tiven que independizar.
Foi moita sorte, déuseme unha carambola que ogallá se lle dese a moita xente".

Os anos pasaron e agora Miguel de Lira acaba de gravar a súa última película, One day in Europe, un filme innovador e independiente. "O que mola desta película é que é un proxecto que desde Galiza dá un salto cualitativo porque non tes que pasar necesariamente por Madrid. É un proxecto de produción Santiago- Berlín que se rodou tamén en Moscova e Estambul. Ademais rodouse en 8 idiomas diferentes en versión orixinal, dos cales eu falei galego, castelán e inglés".
Este filme foi estreado no Festival de Berlín e chegará os nosos cinemas despois do verán. Trata sobre catro roubos que nos mostran as catro posibilidades da verdade. "Dígoche a verdade, cresme; dígoche a verdade, non me cres; míntoche, cresme; míntoche, non me cres". Como trasfondo aparece o fútbol que "ao fin e ao cabo é do pouco que temos en común todos os pobos de Europa"; un partido entre o Dépor e o Galatasaray, "case poderiamos dicir que turcos contra turcos". Foi o que dixo mentres ría.

De Lira participou neste filme debido a que coñecía ao seu director, Hannes Stöhr, porque vivira un ano en Compostela. Admírao non só polo que lle ensinou sobre o que é sentirse cidadán europeo senón tamén porque "traballaba antes de malabarista, manexaba seis pelotas e agora meteuse a director de cine. Un director tamén ten que manexar varias "pelotas" polo que lle vén ben a base de malabarista para manexar todas as "pelotas" dunha película".

Miguel de Lira forma parte dese grupo da vida cultural galega preocupado pola realidade que está vivir e tenta, na medida na que o corazón llo pide, poñer fin ás situacións inmobilistas nas que Galicia está inmersa. "A min non só me preocupa interpretar papeis senón tamén interpretar a realidade na que vivo. Isto é fundamental para facer personaxes non todo é ficcion, tamén hai un apartado que é a realidade que debe ser interpretada ou mais ben reinterpretada". Ademais de participar activamente nas protestas do Prestige dentro do colectivo Burla Negra, este actor forma parte do Proxecto "Hai que botalos", "un conxunto de vinte catro curtas. A través de cada un móstrasenos un motivo, facendo paralelismo coa peli que fixeran en Madrid de "Hai motivo". Aquí, nós temos un pouco esa idea de, hai que botalos e sobran motivos" No anaco no que falamos, demostroume a súa profesionalidade. Mais ca unha entrevista semellaba un monólogo: el falaba e, pouco a pouco, contestou ás miñas preguntas sen apenas precisar da miña intervención. Se cadra inventou un novo xénero: a autoentrevista.

Proba

Proba